Onderstaand overzicht kunt u gebruiken om snel informatie op alfabetische volgorde op te kunnen zoeken.

Afdingen
Het is in Indonesië erg gebruikelijk om te handelen over de prijzen (tawarren). Dit geldt vooral voor de artikelen die u op het strand, op straat en bij de souvenirwinkeltjes koopt. Met een beetje geluk kunt u tot 60% afdingen op de vraagprijs! Het afdingen is een spel van net zo lang bieden tot u overeenstemming bereikt. Denk eraan dat men verwacht dat als u eenmaal echt gaat bieden, u het artikel ook zult kopen.
Airco
Indien u de airco gebruikt, zorg er dan voor dat het temperatuurverschil met buiten niet al te groot is. Indien u de airco te koud zet, heeft u kans op een fikse verkoudheid, diarree en soms zelfs een longontsteking.
Ambassade en Consulaat
Ambassade:                                           
Jalan H.R. Rasuna Sahid, Kavel S-3
Kuningan
Jakarta 12950 JAVA
Tel:  (021) 5248200
Fax:  (021) 5275799
Consulair agentschap:                    
Jalan Raya Kuta 127
Kuta 80361, BALI
Tel:  (0361) 761502
Fax:  (0361) 754897
In kantoor van KCB tours)
Apotheek
Overal zijn uitstekende apotheken en drogisterijen te vinden. Vraag uw receptie naar de dichtstbijzijnde apotheek. Voor veel medicatie heeft u geen recept nodig.
Autohuur
Op straat wordt u ongetwijfeld aangesproken door lokale mensen die u transport willen aanbieden met hun eigen vervoer. Dit is illegaal en dus strafbaar, omdat ze geen vergunning hebben en vaak is hun voertuig ook niet verzekerd. U kunt beter een officiële taxi  nemen of via uw reisleiding een auto met chauffeur huren. Zie verderop in deze info map de mogelijkheden voor het huren van een auto met chauffeur.
BIMC (Bali International Medical Centre)
Jalan By pass Ngurah Rai No 100 X
Kuta 80361, Bali
Telefoon: (0361) 761 263 ook voor aanvraag ambulance
Banken                                                      
Zie ‘geldzaken’.
Bedelen
Vooral bij de grote kruisingen en in het nachtleven zult u veel vrouwen met baby’s zien en vaak ook kleine kinderen met baby’s die langs de auto's lopen om geld in te zamelen. Het is bij de Indonesische wet verboden deze mensen wat te geven. U helpt hen er ook niet mee. Zij moeten het geld afdragen aan hun baas en in ruil daarvoor liggen ze op de grond in een klein huisje. Wilt u de vrouwen en kinderen helpen? Steun dan een goed doel. Wilt u meer informatie neem dan contact op met uw host(ess).
Dokter 
U bent in een tropisch land ver weg van huis en wat is vervelender dan ziek zijn. Mocht u een arts nodig hebben dan kunt u zich in de meeste gevallen wenden tot de home-hotel dokter, soms opgeleid in een westers land, en met ervaring in het behandelen van toeristen. Grotere hotels hebben veelal een eigen kliniek, met een dokter of verpleegster die 24 uur aanwezig is/zijn. U kunt een arts laten bellen via de hotelreceptie. Wees u ervan bewust dat een “toeristendokter” niet goedkoop is. Sommige artsen vragen een bedrag van meer dan U$ 100 voor alleen het consult.
Deze consultkosten dient u meestal ter plaatse te betalen. Vraag een duidelijk betaalbewijs zodat u het betaalde bedrag bij thuiskomst kunt claimen bij uw reisverzekering of zorgverzekering. Indien u hogere onkosten heeft of in het ziekenhuis opgenomen dient te worden, neem dan zo snel mogelijk contact op met uw reisverzekering en volg de instructies.
Houd steeds uw verzekeringspolis, kopie van uw paspoort, polisnummer en de 24-uurs noodlijn van uw verzekering bij de hand.         
Dr. A.A.J. Dewanto (dr. Andre)
Jalan Ratna 44, Denpasar 80239, Bali
Telefoon: (0361) 22 32 28 / 22 28 66.
Of mobiele telefoon: 081 338 789 690.
Deze arts komt bij u in het hotel op telefonische afspraak. Hij spreekt Engels, Duits en een goed woordje Nederlands.
Drugs
Zoals overal ter wereld zijn Java en Bali niet 100% drugsvrij. Het zou kunnen gebeuren dat u, vooral
‘s avonds, op straat of in een club wordt aangesproken voor de aankoop van drugs, veelal Marihuana of XTC. Wees u er van bewust dat op het bezit en/of gebruik en/of verkoop van drugssoorten zeer zware en onverbiddelijke straffen staan. Een minimum aan bezit kan een jarenlange gevangenisstraf opleveren of nog veel erger, de doodstraf. In heel wat nachtclubs is politie in burger aanwezig, en de geruchten zijn er, dat deze soms wel eens zouden provoceren tot aankoop om te scoren bij hun oversten, waarna u naar lokale maatstaven wordt bestraft.
Elektriciteit
De netspanning bedraagt 220 Volt. De stopcontacten in de badkamers van de meeste hotels zijn uitsluitend geschikt voor scheerapparaten. Het is niet ongebruikelijk dat de stroom tijdelijk uitvalt. Het is daarom altijd handig een kaars of zaklamp bij de hand te houden.
Eten en Drinken
De Indonesische keuken omvat een grote verscheidenheid aan gerechten. De meesten onder u zullen met een aantal gerechten wel bekend zijn, zoals nasi goreng en saté. Het hoofdbestanddeel van de maaltijd bestaat uit rijst. Eetgelegenheden heten ‘restoran’, ‘warung’ of ‘rumah makan’ (eethuis). Bovendien zijn er op straat kleine karretjes waar men een speciaal gerecht kan kopen, zoals ‘soto ayam’ (kippensoep) of ‘mie goreng’. Het is beter om bij deze karretjes en op lokale markten niet te eten of te drinken, tenzij het om gesloten flessen gaat. Fruit kunt u het beste schillen alvorens op te eten.
Kraanwater
Het water uit de kraan is beslist niet te drinken, echter kunt u er gerust uw tanden mee poetsen. De meeste hotels bieden gratis flesjes (of thermos / kruik) met mineraal water aan, dat veilig en vers is om te drinken. Echter, voor een klein bedrag kunt u zelf flessen mineraalwater kopen in de meeste winkels en supermarkten. Kijk wel goed of de dop nog gesloten is en let op de houdbaarheidsdatum. Vraag altijd naar flesjes mineraal water (aqua) in restaurants. Flessen mineraalwater (aqua) kunt u bij alle supermarkten kopen. De kleine supermarktjes zoals Cirkle K, Mini Mart of Indo Maret zijn 7 dagen per week  en 24 uur per dag geopend.
Het is belangrijk dat u veel drinkt (een aan te raden hoeveelheid is 2 à 3 liter per dag
Feestdagen
Officiële feestdagen:
1 januari: Tahun Baru, Nieuwjaarsdag,
17 augustus: Proklamasi Kemerdekaan (Onafhankelijkheidsdag; viering met militaire parades, sportwedstrijden, massabijeenkomsten)
25 december: Hari Natal (Kerstmis; in Indonesië wordt alleen 1e kerstdag gevierd)
Veranderlijke feestdagen:Galungan en Kuningan                                      
Elke zes maanden, gebaseerd op de Balinese kalender.
De viering van het goed dat het kwaad overwon en het ontstaan van het universum. In de dagen voorafgaand
aan Galungan en Kuningan worden voorbereidingen getroffen. Belangrijke feestdagen voor de Hindoes.
Idul Adha: Het offerfeest, tevens het begin van de pelgrimstochtnaar Mekka
Idul Fitri: Suikerfeest, einde van de vastenmaand. Enorm drukke periode waarin iedereen naar het ouderlijk  huis of dorp teruggaat. Belangrijke feestdag voor de moslims 
Kenaikan Isa Almasih:Hemelvaartsdag
Maulud Nabi Muhammad: Geboortedag van de profeet Mohammed; selamatans (gezamenlijke maaltijden en bidceremonies) thuis, in moskeeën en scholen in de periode erna
Nyepi: Balinees Nieuwjaar, Dag van de Stilte: wordt jaarlijks gevierd op de Nieuwjaarsdag van de maankalender het eiland
Baru Hijrah; Islamitisch Nieuwjaar; gevierd wordt de eerste dag van de islamitische jaartelling.         
Wafat Isa Almasih: Goede vrijdag
Waisak: Viering van het opgaan in Nirwana van Boeddha
Fotograferen
Op Bali vinden mensen en vooral kinderen het vaak erg leuk om op de foto te worden gezet. Neemt u echter het zekere voor het onzekere en vraag altijd vooraf toestemming, ook als u religieuze plaatsen of gebeurtenissen wilt fotograferen. Het is verboden foto’s te maken van militaire objecten en gebouwen. Op Bali kunt u op veel plaatsen uw foto’s laten afdrukken, echter niet altijd van goede kwaliteit. Tegenwoordig met de digitale fotografie wordt dit wel steeds beter. U kunt er ook voor kiezen tegen een kleine vergoeding foto's op CD of DVD te laten branden, bijvoorbeeld bij de Kodak winkels.
Fooien
Het is in Indonesië zeer gebruikelijk dat er voor kleine verleende diensten fooien worden gegeven. In sommige hotels en restaurants zijn de fooien bij de rekening inbegrepen. Indien op de eindafrekening 15 of 21% tax extra staat berekend, wil dat zeggen incl. fooi. Staat dit niet vermeld, dan is het gebruikelijk om ca. 10% van het eindbedrag aan fooi te geven.
Maar, het geven van fooi en en ook de hoogte daarvan, wordt uiteindelijk door uzelf bepaald. Vergeet u verder niet de kamermeisjes, bell boys en tijdens een excursie de gids en chauffeur te tippen.  Sommige mensen verwachten wat geld als u ze fotografeert. Bedelen komt veel voor langs de grote wegen, voor meer informatie zie ‘Bedelen’.
Een richtlijn voor fooien op Bali: 10.000 roepia per persoon per dag voor de chauffeur en 20.000 roepia per persoon per dag voor de gids (denk aan excursies). Bell boy 10.000 roepia, schoonmaak kamer 10.000 roepia per dag. Fruit
Aan het ontbijtbuffet, in de winkels of restaurants zult u ongetwijfeld kennismaken met verschillende tropische fruitsoorten. Probeer ze beslist allemaal! Vraag aan het personeel eventueel naar de naam en noteer ze. De meeste van deze fruitsoorten zijn lokaal en vrij van enige antipesticide, gewoon uit de natuur geplukt. Heel wat van deze fruitsoorten zijn seizoensgebonden. Sommige van deze vruchten zijn o.a.:
Mangis: deze vrucht heeft een harde donkere wijnrode schil. Houd de vrucht tussen uw twee handpalmen en breek ze zo open, binnenin wacht u een verrassing.
Passion fruit: deze vrucht snijdt u gewoon in tweeën. De inhoud ziet er slijmerig uit, wat u kan afschrikken, maar slurp of lepel het op, het is zeer smakelijk en verfrissend.
Salak: dit is een typisch Balinese fruitsoort. De schil is donkerbruin en slangachtig (vandaar ook wel de naam Snakefruit). De inhoud, rond een stevige pit, is hard als een appel en de eerste smaak is even wennen. Erg gezond.
Rambutan: een bijzonder verfrissende vrucht. De schil is donkerrood met ongevaarlijke stekels. De smaak heeft een beetje weg van een lychee. Let wel op de pitten die in sommige vruchten zit.
Durian: wellicht het meest populaire fruit en dé delicatesse bij de lokale mensen. De geur en inhoud zijn op het eerste zicht niet erg smakelijk, maar u dient dit beslist eens te proberen. Vanwege de sterke geur is het verboden om een durian mee naar het hotel te nemen of te vervoeren in publiek vervoer.
Geldzaken
De Indonesische munteenheid is de “Rupiah” (afgekort: Rp of RPI).
Er zijn briefjes van: 100.000 – 50.000 – 20.000 – 10.000 – 5000 – 1000
Er zijn munten van: 1000 – 500 – 100 – 50
De wisselkoers kan dagelijks variëren. Wij raden u dan ook aan om de juiste wisselkoers na te kijken op de infoborden in de hotels, geldwisselkantoren of bank. De kans dat u wordt opgezadeld met vals of met geld dat niet meer in omloop is, is zeer klein.
Contant geld omruilen kan bij de receptie in uw hotel, bij een (officieel) wisselkantoor of bij een bank. Met name bij wisselkantoortjes dient u goed op te blijven letten. Sommige money changers kunnen een iets betere wisselkoers publiceren, doch zijn niet alle geldwisselaars te vertrouwen. Tel altijd, voordat u de zaak verlaat, goed na of u gekregen hebt wat u had moet krijgen en dat u de laatste bent die het geld vasthoudt. Gebruik altijd uw eigen zakrekenmachine om na te rekenen of u genoeg heeft gehad. 
Waarschuwing: let u erop dat u het juiste bedrag uitbetaald krijgt tegen de juiste koers! Tel dus alstublieft uw geld goed na bij de desbetreffende money changer of bank. Wij adviseren geld te wisselen binnen uw hotel of bij een officiële bank.

• Banken
  

Open van maandag tot en met vrijdag van 08:30 uur tot 14:30 uur.  Gesloten op Zaterdag/Zondag/Feestdagen. Voor het wisselen van Traveller Cheques dient u altijd uw paspoort mee te nemen. Het is gebruikelijk dat u voor een reischeque een iets minder goede wisselkoers krijgt dan voor contant geld.

• Creditcards
  

In de meeste winkels, hotels en restaurants kunt u betalen met de bekende creditkaarten. Veelal wordt er wel een extra bedrag berekend van 3% tot 5%.  
Indien u de creditcard verliest, of het is gestolen, dan moet u onmiddellijk uw bank of instelling op de hoogte brengen, die uw kaart heeft uitgegeven. Daarnaast dient u uw kaart te laten blokkeren. U krijgt dan een code die u niet mag vergeten. U dient ook persoonlijk aangifte te doen bij de politie.
U dient uzelf op de hoogte te brengen van de juiste handelingen die u moet ondernemen. 

• Pinnen
  

U kunt met uw Creditcard, Euro- en Giropas geld opnemen bij de pinautomaten,  aangeduid met de letters ATM (Automatic Teller Machines). Wij raden u aan om overdag te pinnen. Het logo achterop uw pas (meestal Cirrus of Maestro) dient overeen te komen met het logo dat u aantreft bij de pinautomaat. Pinautomaten zijn 24 uur per dag geopend. Na de eerste transactie wordt om een tweede gevraagd, als u dan ‘nee’ intoetst, krijgt u uw pasje terug. Let erop dat u uw pasje heeft gedeblokkeerd om in landen buiten Europa te kunnen pinnen.
Indien u een probleem heeft bij het pinnen, of bv uw kaart wordt ingeslikt, dan dient u zelf contact op te nemen bij de bank van wie de automaat is. Vraag eventueel in uw hotel waar u die bank kan vinden. Vraag bij uw maatschappij na wat gebruikelijk is om in een dergelijk geval te doen.
Een dringend geld tekort? Uw familie of vrienden kunnen geld aan u sturen via een Money Gram. In principe kan u nog dezelfde dag het geld ontvangen.
WESTERN UNION: alle BII banken, Bank Mandiri, hoofdpostkantoor
AMERICAN EXPRESS: in Kuta Centre
MONEYGRAM: in Grand Bali Beach Hotel / Sanur
Travellercheques in Dollars en Euro’s kunt u bij banken, ‘money changers’ en sommige hotels inwisselen, op vertoon van uw paspoort.
Gewoontes en gedrag
Bali is een Hindoeïstisch eiland en als bezoeker en gast van de Balinese bevolking verzoeken wij u vriendelijk om de lokale cultuur en gewoontes te respecteren.

•  Vaag altijd eerst toestemming als u foto’s van lokale mensen wenst te maken 
  
•  Stap niet op de offertjes op de straat 
• Wanneer u een tempel bezoekt laat nadien dan een kleine donatie achter, met een minimum van Rp 5000. Tijdens een tempelbezoek of ceremonie dient u gepaste kleding te dragen, schouders en knieën dienen bedekt te zijn. In de meeste grotere tempels kunt u voor een klein bedrag een sarong huren. Het is echter aanbevolen zelf een mooie sarong te kopen, en deze altijd bij u te houden. 
• Het is verboden een tempel te bezoeken tijdens de menstruatie
• Stoor geen mensen als ze aan het bidden zijn 
• Discussieer niet met de lokale mensen over godsdienst zaken 
• Raak het hoofd van de lokale bevolking niet aan 
• Draag een shirt wanneer u niet op het strand of aan het zwembad bent 
• Draag niet alleen uw badpak wanneer u op straat, in een winkel of hotellobby bent 
• Hoe exotisch het ook is, maak geen foto’s van lokale mensen die een bad nemen in een rivier of onder een waterval zonder hiervoor eerst toestemming te vragen
• Naakt of topless zonnebaden is officieel verboden
• Indien u ontevreden bent over iets, probeer dan niet boos te worden en verhef uw stem niet. Weet dat in de Indonesische en zeker de Balinese cultuur, roepen en openlijk kwaad zijn als zeer onbeleefd wordt ervaren en het zal u erg kwalijk genomen worden. Het kan u misschien zenuwachtig maken dat de mensen blijven lachen als u een vervelend probleem voorlegt, toch is dit de gebruikelijke cultuur. Leg uw problemen op een diplomatieke wijze uit en probeer dan tot een gezamenlijke oplossing te komen. 

Kerkdiensten                      
Er is een Engelstalige Katholieke kerkdienst elke zaterdag om 19.30 uur in de St.Franciscus Xavarius Kerk, Jalan Kartika Plaza in Kuta.
Niet geheel tevreden?
Indien u klachten heeft of teleurgesteld bent over de uitvoering van uw reis, het hotel, een excursie of andere services neem dan contact op met uw reisleider of lokale vertegenwoordiger, omdat de meeste klachten veelal snel ter plaatse opgelost kunnen worden. Komt u er met hen niet uit of wordt niet het gewenste resultaat behaald, dan kunt u uiteraard ook contact opnemen met NRV Holiday. Voor de goede orde willen wij u wijzen op het tijdsverschil en het feit dat NRV in geval van nood te allen tijde bereikbaar is. De vertegenwoordiger kan en zal geen schriftelijke rapporten leveren voor persoonlijke dingen die kapot of verloren zijn gegaan. Dit heeft ook geen enkel nut voor uw verzekeringsmaatschappij. Hiervoor dient u zelf een officiële aangifte te doen bij de politie .
Het kan gebeuren dat uw hotel niet volledig aan uw verwachtingen voldoet. Samen met de vertegenwoordiger kunt u een alternatief hotel zoeken. Indien dit alternatief duurder is dan uw oorspronkelijke hotel, dan dient u ter plaatse aan uw vertegenwoordiger het supplement te betalen vermeerderd met eenmalige administratie kosten ter hoogte van U$D 20,-. De annuleringskosten voor het oorspronkelijk geboekte hotel worden ter plaatse voor u opgevraagd en kunnen uiteraard niet worden gerestitueerd. Indien het alternatief goedkoper is dan het oorspronkelijk geboekte hotel dan zal uw reisorganisator helaas geen terugbetaling kunnen doen en gelden eveneens de administratiekosten ter hoogte van U$D 20,-.
Kleding
Uit respect voor de lokale bevolking doet u er goed aan erg ‘blote’ kleding alleen te dragen waar dat gepast is, zoals op het strand of bij het sporten. Bij een bezoek aan een tempel moet u als teken van respect voor de goden een ‘sarong’ of een rok over de knie dragen, evenals een ‘slendang’, een smalle sjaal, om uw middel. Deze sarongs en slendangs zijn in veel gevallen voor een klein bedrag te huur bij het tempelcomplex. U kunt natuurlijk ook uw eigen sarong en slendang meenemen.
Kluisjes
De meeste hotels bieden gratis het gebruik aan van een kluis. De kluizen zijn ofwel bij de receptie ofwel in uw kamer. Het is aan te raden altijd gebruik te maken van een kluis voor uw waardevolle zaken en voor uw originele paspoort. Neem nooit uw originele paspoort met u mee als u het niet nodig heeft. Aanbevolen is om wel altijd een fotokopie van uw paspoort bij u te dragen of bijvoorbeeld naar uzelf te mailen. Verliest u de kluissleutel niet, want daar zal het hotel u hoge kosten voor doorberekenen. Bij het kwijtraken of bij diefstal van uw eigendommen dient u onmiddellijk aangifte te doen bij de politie.
Lokale taxen
Vooral in restaurants dient u bovenop de vermelde prijs nog lokale taxen te betalen. Meestal is dit 21% en wordt dit kenbaar gemaakt door bv twee ++ achter de vermelde prijs te zetten, of door vermelding op de kaart. Genoemde tax is opgebouwd uit 11%  gouvernment tax (BTW) en 10% ‘servicetax’. Toch is het gebruikelijk om nog een kleine fooi te geven, zoals gemeld onder „fooien‟.
Markten
Vrijwel elk groter Indonesisch dorp of stadje heeft een dagelijkse markt met een scala aan vers fruit, groentes en diverse souvenirs. ‘s Morgens vroeg is de activiteit het grootst; tegen de middag valt er meestal weinig te beleven. In Denpasar zijn de volgende pasars (markten): Pasar Badung (grootste traditionele markt) en Pasar Kumbasari (souvenirs).
Massage
In de meeste hotels kunt u zich uitstekend laten masseren. De prijzen variëren per hotel.  Op het strand worden ook massages gegeven, vaak tegen een veel lagere prijs. Kijk ook eens bij de lokale massage salons. Betere hygiëne dan op het strand en lage prijzen. Vergeet de dames geen fooitje te geven. Hun salaris is 10% van de prijs die u betaalt. Hebben ze geen klanten dan hebben ze ook geen inkomsten. Een goede manier om de lokale economie te stimuleren.
Nachtleven
Er is beslist iets te vinden voor iedere smaak. De ‘hottest spots’ voor het nachtleven zijn te vinden in Kuta, Legian en in Seminyak. Ook hier op Bali geldt ‘hoe later, hoe beter’.

•      Bars en pubs

In elk toeristisch gebied  (behalve Nusa Dua) vindt u heel wat bars en pubs, veelal met uitstekende live bands en mogelijkheid voor een late snack. Veelal sluiten de bars rond 02.00 uur ’s nachts. In Kuta treft u vooral de Australische en Japanse stijl van feestvieren, terwijl Seminyak meer de Europese stijl uitademt.
Kuta: Vooral het gebied rond Legian Street, in Poppies 2 lane en langs het strand.
Seminyak: vooral in Gado Gado Street (Jalan Dyana Pura) en Petitenget Street.
Sanur: Jalan Danau Tamblingan Street.

•      Disco’s en Nachtclubs

Meestal geopend vanaf een uur of 1 ’s nachts zoals bijvoorbeeld: ‘Blue Eyes’ en ‘Bosche’.
The Upper Clubs en Beach Clubs zijn allemaal in Seminyak te vinden zoals: HU’E, Potato Head, KuDeTa

•      Gay Bars

Voornamelijk te vinden in Jalan Gado Gado. De Balinezen zijn vrij tolerant tegenover homo’s en lesbiennes, zolang er niet teveel aanstoot wordt gegeven.

•      Prostitutie

Op Bali is er geen openlijke prostitutie zoals in veel andere landen. Op Bali zijn er geen echte sexclubs aanwezig en ‘tippelen’ op straat is verboden. Zoals op elke toeristische plaats is er echter wel verborgen prostitutie. In veel pubs, clubs en discotheken zijn er ook de ‘kupu kupu malams’, de zogenaamde nachtvlinders te vinden. De meeste taxi chauffeurs weten deze plaatsen.
Namaakartikelen
Met name op Bali zijn heel wat namaakartikelen te vinden zoals merkkleding, Cd’s, Dvd’s, software, Playstation Games, en horloges. Veelal is niet echt duidelijk, tenzij via de prijs, wat namaak is en wat niet. Indien u kleding koopt op Bali, is het aan te raden om het artikel even te passen voor u het koopt. Het matensysteem is hier iets anders dan in Europa. Opgelet: zie verderop in dit boek onder ‘invoerbepalingen’.
Openbaar vervoer
Op Bali is het enige publieke transport de zogenaamde ‘bemo’. Dit zijn minibusjes die van dorp tot dorp en van stad tot stad rijden. Deze zijn goedkoop, maar niet comfortabel en hebben geen tijdschema. Het tarief bedraagt ongeveer 2000-4000 Rp per rit per persoon en u kunt zelf aangeven op welk punt van dit traject u uit wilt stappen.
Wij raden u echter aan om een auto met chauffeur te huren als u een dag weg wilt, dit kunt u via uw lokale vertegenwoordiger reserveren. Wilt u zelf iets regelen, let er dan op dat u goede afspraken maakt en met veilig materieel vervoerd wordt.
Openingstijden
Banken zijn over het algemeen geopend van maandag tot en met vrijdag van 08:00-13:00/ 14:30 uur. Postkantoren zijn geopend van maandag tot en met vrijdag van 08:00-12:00 uur. De meeste winkels zijn de gehele dag geopend van ongeveer 09:00-21:00 uur.  De grotere supermarkten zijn tot 22:00 uur geopend.
Paspoor
Uiteraard dient u goed op uw paspoort te letten. Wij raden u aan om een of meerdere kopieën van uw paspoort op andere plaatsen dan uw originele paspoort te bewaren. Indien u uw originele paspoort niet nodig heeft, bewaar het dan in de kluis. Indien uw paspoort verloren of gestolen is dan dient u onmiddellijk contact op te nemen met de Nederlandse ambassade in Jakarta of het Nederlandse Consulaat op Bali.
Politie
Denpasar,: Jalan A. Jani                                   Sanur: Jalan Bypass Ngurah Rai
telefoon: 0361-225456                                                      Telefoon: 0361-288597
Kuta: Jalan Raya Tuban                                                      Nusa Dua: Jalan Bypass
Telefoon: 0361-751598                                                      Telefoon: 0361-772110
Het algemene noodnummer van de politie is: 110
Het algemene noodnummer van de ambulance is: 118
Postkantoor       
Indien u kaarten of brieven met een standaard formaat / gewicht internationaal wilt versturen, dan moet u daar een postzegel op doen. Op kaarten en brieven dient u postzegels ter waarde van 16.000 roepia te plakken.
Postzegels kunt u veelal kopen bij de receptie van uw hotel, souvenirwinkels en uiteraard in een postkantoor. Langs de straten vindt u heel wat postbussen. Het is echter aan te raden om de te versturen post bij de receptie van het hotel af te geven.
Postkantoren (Kantor Pos) vindt u in elke grotere stad of dorp. Vraag even aan de hotelreceptie waar u het dichtstbijzijnde Kantor Pos kunt vinden.
Openingsuren:
Ma tot do 08:00-14:00 uur
Vr: 08:00-13:00 uur
Za, Zo en Feestdagen: gesloten
Hoofdpostkantoor (Central Post Office, C.P.O.): Jalan Raya Puputan, Renon, Denpasar.
DHL en Fedex zijn ook aanwezig op Bali.
Rabiës
Sinds enige tijd is Bali niet meer vrij van hondsdolheid. De afgelopen jaren zijn er tienduizenden straathonden met een dodelijk spuitje van de straat gehaald. De meeste honden die u nu nog ziet rondlopen in het zuiden van Bali hebben een eigenaar (veelal te herkennen aan een bandje) en in principe verplicht gevaccineerd. In het diepere binnenland van Bali kunnen nog steeds niet gevaccineerde straathonden rondlopen. Er zijn geen rapporten van buitenlanders die op Bali hondsdolheid hebben opgelopen. Ook apen kunnen hondsdolheid hebben en zijn veelal niet gevaccineerd. Indien u een Apenwoud bezoekt, nodig de apen dan niet uit om op uw schouder te springen en verberg zaken zoals bv juwelen, zonnebril en camera. Indien u tijdens uw verblijf toch gebeten of gekrabd wordt door een hond of een aap is het een must om dezelfde dag nog naar een internationaal hospitaal te gaan voor de nodige vaccinaties.                 
Reisleiding
NRV Holiday wordt op Bali vertegenwoordigd door een Nederlandse hostess en is in geval van nood 24 uur per dag bereikbaar (zie voor noodnummer het informatie bord en informatie boek). Eveneens kunt u bij de reisleiding terecht voor het boeken van excursies, het reserveren van een auto met chauffeur en vele waardevolle tips.
Restaurants
Bali is een klein eiland, maar wellicht is er geen ander eiland dat zo’n grote keuze heeft aan restaurants met gerechten van over de gehele wereld. Zonder twijfel gaat u lekker eten op Bali. De opening van nieuwe en nog betere restaurants lijkt nooit te stoppen
Verlaat Bali niet zonder het proberen van de heerlijke Balinese keuken. Het is echt een “must” om de lokale keuken uit te proberen evenals de fascinerende menu's van andere delen van Indonesië. Verder zijn ook heel wat internationale fastfood en andere ketens aanwezig op Bali, zoals: Mc Donalds, Pizza Hut, KFC, Dunkin Donuts, Starbucks, Hard Rock en Planet Hollywood.
Wanneer u een restaurant bezoekt, vergeet dan niet dat u niet thuis bent. De service en bediening kunnen anders zijn dan u gewend bent.
Shoppen
Bali is een echt shopping paradijs.  De meeste winkels zijn open van ca. 09:00 tot 22:00 uur en de meeste winkels en warenhuizen zijn ook op zon- en feestdagen geopend. Sommige gespecialiseerde winkels zoals meubelzaken, zijn veelal gesloten op zaterdag namiddag, zon- en feestdagen.
Tenzij er een duidelijke verkoopprijs is vermeld, is ‘afdingen’ de norm. Probeer om de eerste vraagprijs niet te aanvaarden, omdat de meeste verkopers 30% tot 50% meer vragen dan de gebruikelijke verkoopprijs. U krijgt meer voor uw geld als u bereid bent om wat tijd te spenderen en een lach toont tijdens de onderhandelingen. Beter is het om de eerste dagen wat rond te kijken en te vergelijken voordat u echt gaat kopen.
In de warenhuizen zijn het vaste prijzen en betaalkaarten worden vrijwel overal geaccepteerd.

•      Shopping straten
  

Tuban: Kartika Plaza Street
Kuta & Legian: Legian Street en omgevin
Sanur: Danau Tamblingan Street
Nusa Dua: The Bali Collection

•      Shopping Centers
  

Tuban: Kuta Centre, Kuta Square, Discovery Mal
Kuta & Legian: Matahari, Bali Galeria, Kuta Galeria, Beach Walk
Nusa Dua: Collection Galeria
Danpasar: Matahari, Ramayana

•      Warenhuizen en Supermarkten

Tuban: Matahari in Kuta Square, Pepito
Kuta & Legian: Matahari in Legian Street en in Bali Galeria, Carrefour
Denpasar: Matahari en Tragia
Ubud
Ubud is zonder twijfel het artistieke centrum van Bali. In amper 10 jaar is dit voormalige kunstenaarsdorpje veranderd naar een druk stadje met veel activiteit en talloze kunstwerken in de aanbieding. Een wandeling door de hoofdstraat neemt u langs tientallen galleriën, musea, antiekwinkeltjes, restaurantjes, kleding en souvenir shops.
Straten / voetpaden
Houdt u er rekening mee dat de verkeerssituatie niet zo georganiseerd is zoals in Europa. Zebrapaden hebben in Indonesië niet veel waarde of zijn zelfs helemaal niet aanwezig. Indien u de straat wenst over te steken, kijk dan goed uit, vooral voor brommers. Vooral in het donker goed uitkijken voor gaten en putten, echte voetpaden bestaan er niet.
Tandarts
Mocht u een tandarts nodig hebben, dan kunt u zich het beste tot de receptie wenden, zodat u een goede praktijk kan worden aangeraden.  Op Bali kunnen wij de volgende praktijken aanraden
BALI DENTAL CLINIC 911
Mall Bali Galleria, No1 A /08
Jl By Pass Ngurah Rai, Simpang Dewa Ruci Kuta – Bali
Tel: 0361-7449911 (geen afspraak nodig)
(alle dagen open (behalve zondag) tussen 12h00 en 20h00)
NUSA DUA DENTAL CLINIC
Jalan Pratama 81A Tanjung Benoa, Nusa Dua
Tel: 0361-771324 (afspraak maken)
Taxi's
Officiële taxi’s zijn gemakkelijk te herkennen aan het TAXI bordje op het dak van de wagen. U kunt op straat een taxi aanhouden door uw hand op te steken. Ook kunt u via de hotelreceptie een taxi laten bellen maar vraag dan wel duidelijk een “meter taxi”, anders kan het zijn dat het hotel een hoteltaxi reserveert, die veel duurder is.
Vraag altijd duidelijk aan de chauffeur om de meter aan te zetten. De taximeter zal bij het instappen op 6.000 Rp staan. Indien hij dit niet wil, stap dan uit en neem een andere taxi. U kunt het beste gebruik maken van een “lichtblauwe” (BLUE BIRD) taxi. Deze staan bekend om hun kwaliteit. In Sanur en Benoa maakt het niet uit welke taxi u neemt, zolang er maar een taxi bordje op het dak staat.
Bali Bird Taxi Tel: (0361) 70 11 11.  
Telefoneren       
Via het IDD systeem (International Direct Dialing) kunt u in de meeste hotels, rechtstreeks vanaf de kamer, internationaal telefoneren.
Buitenlijn nummer – 001 – landnummer – zonenummer zonder nul vooraan – abonnee nummer
Landnummer voor Nederland is 31 en voor België 32
Vraagt u aan de hoteloperator naar de juiste prijs per minuut. Sommige hotels rekenen ook een extra bedrag voor de dienst (= service charge) en een bedrag voor een minimum aantal minuten. Ook al belt u zonder dat de abonnee opneemt; dan nog zal het hotel meestal het minimum bedrag aan u doorberekenen.

•      E-mail en internet: 

Bij vrijwel ieder restaurant op Bali heeft u gratis WIFI, u hoeft vaak alleen maar even de code te vragen. Weet wel dat bijna alle connecties per ‘dial up’ gaan, en de verbinding soms heel traag tot stand komt of plots uitvalt.

•      GSM

Normaal gesproken is het geen enkel probleem om internationaal met uw GSM te bellen. Prijzen voor telefoneren kunt u bij u provider in Nederland navragen. Als u meerdere mobieltjes bij u heeft, kunt u ook een lokale herlaadbare SIM kaart kopen met een lokaal nummer. Dit is de goedkoopste manier om te telefoneren, ook naar Nederland. Vraag aan de receptie van uw hotel naar de dichtstbijzijnde telefoonwinkel en vraag naar een ‘SIMPATI’ kaart (kost ca. Rp 50.000). Neem voor de zekerheid een beltegoed van Rp 100.000. U kunt opwaarderen met 25.000, 50.000 of 100.000 roepia. Dit beltegoed heet ‘pulsa’ en kan eenvoudig worden opgewaardeerd.
Tijdsverschil                                                             
Bali valt in de Centraal Indonesische tijdzone.
In de zomer is het op Bali 6 uur later dan in Nederland.
In de winter is het op Bali 7 uur later dan in Nederland.
Time Sharing
Het kan voorkomen dat u op straat aangesproken wordt door personen, die plots heel enthousiast voor u springen met een ‘big smile’ en vragen om een zogenaamde ‘toeristen enquête’ in te vullen. Vaak wordt ook gevraagd om een lootje te trekken en dan wint u een grote prijs. Weet dat dit getrainde en agressieve verkopers zijn van allerlei ‘time sharing’ projecten. Bedoeling van deze verkopers is om u naar hun time sharing project te lokken, waar zij dan een bedrag voor ontvangen. Geef nooit uw naam en kamernummer aan deze personen.
Veiligheid
Bali wordt beschouwd als een van de veiligste plaatsen ter wereld. Er is zo goed als geen zware criminaliteit op dit eiland. Toch dient u altijd op te letten voor zakkenrollers.
Tips: 

• Draag nooit uw originele paspoort bij u als u het niet nodig heeft. Neem een kopie van uw paspoort mee en bewaar het origineel in de kluis in het hotel 
  
• Laat nooit waardevolle dingen op de kamer liggen, zoals uw paspoort, betaalkaarten, sieraden, cash geld, tickets etc. Maak gebruik van een kluis in uw hotel
• Toon geen grote voorraad van contant geld in het openbaar 
• Gebruik geen verdovende middelen. Hierop staat de doodstraf 
• Gokken is illegaal 
• Aanvaard geen uitnodigingen, tenzij u zich 100% veilig voelt 
• Aanvaard geen uitnodigingen op straat van mensen die u transport willen aanbieden. Gebruik steeds een officiële taxi. 
• Wanneer u op straat onderhandelt met straatverkopers, houd dan steeds uw persoonlijke spullen in het oog. Vraag geen prijs of doe geen aanbieding als u niet van plan bent om te kopen. 

Verkeer
Op Bali heeft u te maken met linksrijdend verkeer en veel brommers op de weg. Het is geen uitzondering dat men ‘s avonds zonder licht rijdt. Het rijgedrag op Bali is zeer onvoorspelbaar!
Voltage
Doorgaans 220V. Kijk het altijd even na, want sommige hotels hebben echter 110V. In sommige hotels kunt u bij de receptie een adapter lenen.
Vertrek naar huis
Zie onder het tabje ’Terugreis’ 
Wasgoed
In vrijwel alle hotels kunt u uw wasgoed afgeven. Prijslijsten vindt u op uw hotelkamer. Bij snelle service worden de kosten verdubbeld.
Water                                                         
Het water uit de kraan is niet drinkbaar. Flessen water zijn verkrijgbaar in de winkels. In veel hotels worden de kamers voorzien van flesjes water of gekookt water in thermoskannen. Zorg er altijd voor dat u voldoende water bij u hebt en over voldoende conditie beschikt bij het volgen van excursies en lichamelijke inspanning.
Zeden en Gewoonten
Tijdens ceremonies en rituelen stellen de Balinezen het zeker op prijs dat u de gang van zaken respecteert. Zoals in heel Indonesië gaat alles hier trager en duurt alles langer. Denkt u eraan dat geduld, beleefdheid en een glimlach verdiensten zijn die vele deuren kunnen openen. Het doet u zeker geen goed als u zich opwindt of begint te schreeuwen.
Zon 
Op Bali heerst een tropisch klimaat. Dit betekent dat u zich goed moet beschermen tegen de sterke zonnestralen door middel van een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Draagt u overdag zoveel mogelijk hoofdbedekking. Om uitdroging te voorkomen moet u dagelijks veel drinken. Het is aan te raden uw dagelijkse activiteiten te concentreren in de ochtend en in de namiddag.
Zwemmen
Zwem nooit buiten de bewaakte zones. De onderstromingen kunnen zeer sterk en extreem gevaarlijk zijn, vooral aan de stranden van Kuta, Legian, Seminyak en Canggu. Helaas verdrinken elk jaar tientallen toeristen.   
 

U mag u een beperkte hoeveelheid goederen meenemen zonder belastingen bij invoer te betalen.

Persoonlijke bagage (reisbenodigdheden)
Persoonlijke bagage (reisbenodigdheden) zijn alle gebruiks- en verbruiksgoederen zonder handelskarakter. Het gaat alleen om goederen bestemd voor persoonlijk gebruik van de reiziger of voor gebruik door de leden van zijn/haar gezin tijdens de reis of het verblijf in het buitenland. Er mag geen sprake zijn van een commercieel karakter. De Douane kan u vragen te bewijzen dat de goederen in Nederland of een ander EU-land zijn gekocht met betaling van belastingen. Dit geldt vooral voor luxe en kostbare goederen (bijvoorbeeld foto- en filmtoestellen, muziekinstrumenten, laptops en sieraden). Het is handig om van deze artikelen een aankoop-, betalings- of garantiebewijs of een zogenoemde Douaneverklaring mee te nemen.

Alcoholhoudende producten
1 liter sterke drank of
2 liter mousserende wijn of
2 liter likeurwijn zoals sherry of port of
een evenredig assortiment van deze producten, bijvoorbeeld een halve liter sterke drank en 1 liter mousserende wijn en
4 liter niet-mousserende wijn en
16 liter bier

Tabaksproducten
200 sigaretten of
250 gram rooktabak of
100 cigarillo's of
50 sigaren of
een evenredig assortiment van deze producten, bijvoorbeeld 100 sigaretten en 25 sigaren

Geneesmiddelen
Neemt u zelf geneesmiddelen mee over de grens, die bestemd zijn voor 
eigen gebruik tijdens uw reis? Dan hoeft u geen belastingen bij invoer te betalen voor die geneesmiddelen.

Let op!
Er gelden speciale regels voor geneesmiddelen waarin zijn verwerkt; verdovende middelen, beschermde dier- en plantensoorten, enzovoorts.

Andere goederen dan persoonlijke bagage (reis-benodigdheden), alcoholhoudende producten, tabaksproducten,
geneesmiddelen
U hoeft geen belastingen bij invoer te betalen voor andere goederen die u buiten de EU kocht, als de totale waarde niet meer is dan € 430. Onder deze € 430 vallen ook geschenken die u meeneemt.

De waarde van geneesmiddelen, tabaksproducten, alcoholhoudende producten en persoonlijke bagage zoals hierboven taan, tellen niet mee bij deze € 430.

De waarde van 1 artikel mag niet worden gesplitst over meer personen. Als u dus 1 artikel meeneemt met een waarde van meer dan € 430, dan moet u over het hele bedrag belasting betalen.
Voorbeelden:
■ U koopt een camera van € 500. U moet over het volledige bedrag belasting betalen.
■ U koopt een horloge van € 400 en een vulpen van € 55. Het totaalbedrag is € 455. U hoeft alleen belasting te betalen over de vulpen.

Echter er zijn goederen die u:
·       niet mag meenemen naar Nederland
·       in beperkte hoeveelheid mag meenemen naar Nederland
·       alleen met speciale toestemming mag meenemen naar Nederland

Namaak
Het is verboden om nagemaakte artikelen mee te nemen en in te voeren in Nederland. De Douane neemt deze artikelen in beslag en u krijgt een boete.
Veel voorkomende artikelen die worden vervalst zijn:
·       schoenen
·       kleding
·       tassen
·       horloges
·       cd's en dvd’s
·       parfum
Uitzondering
Het invoeren van namaakartikelen is verboden, tenzij er sprake is van een zeer kleine hoeveelheid voor eigen gebruik. In de tabel hieronder staat welke hoeveelheid (volgens de richtlijn van het Openbaar Ministerie) maximaal wordt beschouwd als voor eigen gebruik. Als de Douane per goederensoort meer aantreft dan in de tabel hieronder, dan neemt de Douane alle goederen van die goederensoort in beslag. En u krijgt een boete.
 
Tabel: Hoeveel namaakgoederen mag ik maximaal meenemen voor eigen gebruik?

Het is verboden om bedreigde dier- en plantensoorten mee te nemen en in te voeren in Nederland. De Douane neemt deze in beslag en maakt een proces-verbaal op.

Veel dier- en plantensoorten worden met uitsterven bedreigd als de handel niet aan banden wordt gelegd. Om uitsterven te voorkomen, zijn wereldwijd regels vastgesteld.

Voorbeelden van beschermde dier- en plantensoorten
·       exotische planten, zoals orchideeën en cactussen
·       apen, slangen, varanen en vele andere tropische dieren
·       koraal en schelpen
·       'rainsticks' (muziekinstrumenten die van de stam van een cactus worden gemaakt)
·       siervoorwerpen van koraal of ivoor
·       haarkammen van schildpaddenschild
·       doopvontschelpen
·       traditionele Chinese medicijnen en pleisters (Hierin zijn vaak delen van beschermde planten of dieren verwerkt)